Engelli Çalışanların Hakları Nelerdir ?

Engelli Çalışanların Hakları Nelerdir ? Engellilere pozitif ayrımcılık gereği çalışma koşullarında da farklı haklar verilmiştir. Çalışamayacak durumda olan ve belirli bir tutarın altında geliri olan engellilerimize Aile ve sosyal Dayanışma Vakıfları tarafından aylık ödemeler yapılmaktadır. Çalışma hayatında ise engelli vatandaşlarımızın diğer vatandaşlarla aynı şartlarda çalışabilmesi tabi ki mümkün değildir. Engel durumlarına göre işlerin verilmesi en uygun olandır. Ülkemizde 2019 yılında işsizlik seviyesinin iki haneli oranların üstüne çıkması ile birlikte engellilerimizin iş bulması daha da zorlaşmıştır. Ancak engellilerin toplumsal hayata adapte olabilmesi için öncelikli olarak karşılaştıkları engelleri kaldırmak gerekiyor. Başta istihdam olmak üzere eğitime erişimleri ve sosyalleşmeleri kolaylaştırmalı, tüm vatandaşların engellilerin hakları konusunda bilinçlendirilmelidir.

İşyerleri Engelli Çalıştırmak Zorunda Mıdır ?

İşyerlerin engelli çalıştırma ile ilgili kapsam ve kuralları kanunla belirlenmiştir. Buna göre; 50 ve daha fazla işçi çalıştıran özel sektör işyerlerinde işçi sayısının yüzde 3 ü; kamu işyerlerinde ise işçi sayısının yüzde 4 ü kadar engelli çalıştırılmak zorundadır. İstihdam edilecek engelli işsizlerin İŞKUR aracılığıyla sağlanması mümkündür. Bu konuda İŞKUR önemli kolaylıklar sağlamakta, İşçi ve iş arayan iki grubu bu sayede buluşturmaktadır.

Yukarıda belirtilen personel sayısını geçen işverenler, engelli çalıştırma yükümlülüklerini yerine getirmek zorundadır. Çalıştırılmayan her ay ve çalıştırılmayan her işçi için 2019 yılında 3 bin 250 TL idari para cezası uygulanmaktadır.

Engelli Çalıştıran İşverene Teşvik Var Mı ?

Sosyal devlet gereği Engelli vatandaşlarımızın çalışma hayatında daha çok yer alabilmesi için çeşitli teşvikler getirilmiştir. Bu teşviklerden biri de engellileri istihdam eden işverenlere getirilen prim teşvikidir. Buna göre en az yüzde 40 oranında engelli olan işçiyi çalıştıran işverenler, çalıştırılan her engelli için prime esas kazancın alt sınırı yani asgari ücret (2019 için 2.558,40 TL) üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamı Hazine tarafından karşılanmaktadır. Bir engelli işçi için işveren 2019 yılında ayda 524,48 TL işveren payı primi ödemektedir. Bu teşvik kapsamında ilave istihdam ile Engelli işe alımda 524,48 TL primi 2020 yılına kadar ödememe hakkı vardır. Bu teşvikten yararlanma şartı ilave istihdam ve İşe alınan sigortalının İŞKUR’a kayıtlı engelli olması gereklidir.

Engelliler Her İşyerinde Çalışabilir Mi ?

Engellilere durumları gereği her iş ve her saat çalıştırılması uygun görülmemiştir. Bu kapsamda Engelli vatandaşlarımızın bazı sektörde ve belirlenen zaman dilimlerinde çalışması yasaklanmıştır. Buna göre; Yer altı ve su altı işlerinde engelli işçi çalıştırılması yasaklanmıştır. İşveren, engelli işçileri sağlık durumuna uygun işlerde çalıştırmak zorundadır. Eğer engelli çalışanın sağlık raporunda gece çalışmasını yapamayacağı belirtilmişse, işveren engelli çalışanlara gece çalıştırması yaptıramaz. Ayrıca gerek işe alımlarda gerekse de çalışma şartlarında engelli çalışanlara karşı ayrımcılık yapılamaz. Kaldı ki pozitif ayrımcılık yapılması gereken kısım engelli vatandaşlardır.

Engelli Çalışanlar Ne Zaman Emekli Olurlar ?

Engellilerin emeklilik koşulları yıllara göre değişiklik göstermektedir. Bu değişikliklere göre İlk kez sigortalı olduğu tarihe göre emeklilik süre ve primler de farklı olmaktadır. 06.08.2003 tarihinden önce sigortalı olmuş ve engelli raporu almış bütün kişilerden, 05/08/1991 ve öncesi sigorta başlangıcı olanlar engellilik oranı fark etmeksizin 15 yıl sigortalılık ve 3.600 gün primle emekli olabilmektedir.

Bundan sonraki tarihlerde sigorta başlangıcı olan engellilerin emeklilik şartları ise;

Birinci Derece engelli olanlar (%40 – %59)

    • 06 Ağustos 1991 ile 05 Ağustos 1994 arasında işe başlamış ise 16 yıl hizmet ve 3760 prim günü,
    • 06 Ağustos 1994 ile 05 Ağustos 1997 arasında işe başlamış ise 17 yıl hizmet ve 3920 prim günü,
  • 06 Ağustos 1997 ile 05 Ağustos 2000 arasında işe başlamış ise 18 yıl hizmet ve 4080 prim günü,
  • 06 Ağustos 2000 ile 05 Ağustos 2003 arasında işe başlamış ise 19 yıl hizmet ve 4240 prim günü ödemiş olması durumunda,

 İkinci Derece engelli olanlar (%60 – % 79)

  • 06 Ağustos 1991 ile 05 Ağustos 1994 arasında işe başlamış ise 15 yıl 8 ay hizmet ve 3680 prim günü,
  • 06 Ağustos 1994 ile 05 Ağustos 1997 arasında işe başlamış ise 16 yıl 4 ay hizmet ve 3760 prim günü,
  • 06 Ağustos 1997 ile 05 Ağustos 2000 arasında işe başlamış ise 17 yıl hizmet ve 3840 prim günü,
  • 06 Ağustos 2000 ile 05 Ağustos 2003 arasında işe başlamış ise 17 yıl 8 ay hizmet ve 3920 prim günü ödemiş olması durumunda,

 Üçüncü Derece engelli olanlar (%80 ve üzeri)

  • 06 Ağustos 1991 ile 05 Ağustos 1994 arasında işe başlamış ise 15 yıl  hizmet ve 3600 prim günü,
  • 06 Ağustos 1994 ile 05 Ağustos 1997 arasında işe başlamış ise 15 yıl  hizmet ve 3600 prim günü,
  • 06 Ağustos 1997 ile 05 Ağustos 2000 arasında işe başlamış ise 15 yıl  hizmet ve 3600 prim günü,
  • 06 Ağustos 2000 ile 05 Ağustos 2003 arasında işe başlamış ise 15 yıl  hizmet ve 3600 prim günü ödemiş olması durumunda emekli olabilmektedir

İlk kez 06.08.2003 ve 30.09.2008 arasında sigortalı olmuş engellilerden;

  • Birinci derece engelli olanlar 15 yıl sigortalılık ve 3.600 gün prim ödeme,
  • İkinci derece engelli olanlar 18 yıl sigortalılık ve 4.000 gün prim ödeme,
  • Üçüncü derece engelli olanlar ise 20 yıl sigortalılık ve 4.400 gün prim ödeme koşuluyla emekli olabilmektedir.

01.10.2008 ve sonrası ilk sigortalıların emeklilik şartları ise;

Birinci Derece engelli olanlar (%40 – %49) 18 yıl sigortalık süresini doldurmakla birlikte;

  • 01 Ekim 2008 ile 31 Aralık 2008 arasında işe başlamış ise 4100 prim günü,
  • 01 Ocak 2008 ile 31 Aralık 2009 arasında işe başlamış ise 4200 prim günü,
  • 01 Ocak 2009 ile 31 Aralık 2010 arasında işe başlamış ise 4300 prim günü,
  • 01 Ocak 2010 ile 31 Aralık 2011 arasında işe başlamış ise 4400 prim günü,
  • 01 Ocak 2011 ile 31 Aralık 2012 arasında işe başlamış ise 4500 prim günü,
  • 01 Ocak 2012 ile 31 Aralık 2013 arasında işe başlamış ise 4600 prim günü,
  • 01 Ocak 2013 sonrasında işe başlamış ise 4680 prim günü ödemiş olması durumunda,

 İkinci Derece engelli olanlar (%50 – % 59) 16 yıl sigortalık süresini doldurmakla birlikte;

  • 01 Ekim 2008 ile 31 Aralık 2008 arasında işe başlamış ise 3700 prim günü,
  • 01 Ocak 2008 ile 31 Aralık 2009 arasında işe başlamış ise 3800 prim günü,
  • 01 Ocak 2009 ile 31 Aralık 2010 arasında işe başlamış ise 3900 prim günü,
  • 01 Ocak 2010 ile 31 Aralık 2011 arasında işe başlamış ise 4000 prim günü,
  • 01 Ocak 2011 ile 31 Aralık 2012 arasında işe başlamış ise 4100 prim günü,
  • 01 Ocak 2012 ile 31 Aralık 2013 arasında işe başlamış ise 4200 prim günü,
  • 01 Ocak 2013 ile 31 Aralık 2014 arasında işe başlamış ise 4300 prim günü,
  • 01 Ocak 2015 sonrasında işe başlamış ise 4320 prim günü ödemiş olması durumunda,

 Üçüncü Derece engelli olanlar (%60 ve üzeri) 15 yıl sigortalık süresini doldurmakla birlikte;

  • 01 Ekim 2008 ile 31 Aralık 2008 arasında işe başlamış ise 3700 prim günü,
  • 01 Ocak 2008 ile 31 Aralık 2009 arasında işe başlamış ise 3800 prim günü,
  • 01 Ocak 2009 ile 31 Aralık 2010 arasında işe başlamış ise 3900 prim günü,
  • 01 Ocak 2010 sonrasında işe başlamış ise 3960 prim günü ödemiş olması durumunda erken emeklilik hakkı elde edebilmektedir.

İlginizi çekebilir;

2019 Engelli Emeklilik Hesaplama

2019 Engelliler Gelir Vergisi İndirimi Ne Kadar ?

Kanunların engelli çalışanlara verdiği haklardan biri de Vergi indirim belgesi almak koşulu ile %40 ve üzeri engelli olanların gelir vergisinden rapor oranı kadar gelir vergisi indirimi alabilmesidir.  Vergi indirimi sayesinde engelli çalışanlar daha yüksek maaş alabilmektedir. Buna göre; 2019 Yılında maaşlarına yansıyacak tutarlar aşağıda ki şekilde oluşmuştur

Engel durumu Engelli İndirimi Tutarı
Birinci derece engelli (%80 ve daha yukarı) 1.200 TL
İkinci derece engelli (%60-%79 arası)    650 TL
Üçüncü derece engelli (%40-%59 arası)    290 TL

Engelli Raporu Oranı Hesaplama

Engelli Raporu Yükseltme Mümkün Müdür?

2022 Engelli Maaşı Alan İşsizlik Maaşı Alabilir Mi?

SGK Uzmanımıza Soru Sormak için Tıklayın!

6 Comments
  1. Ekim 30, 2019
    • Ekim 31, 2019
  2. Eylül 18, 2019
    • Eylül 21, 2019
  3. Eylül 18, 2019
    • Eylül 20, 2019

SGK Uzmanına Sorunuzu Sorabilirsiniz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir