9 Kas
Dünya Sağlık Örgütünün verilerine göre aile hekimleri kendilerine yapılan başvuruların yüzde 80 – 90′ına sorunun niteliğinden bağımsız olarak kesin çözüm getirebilmektedirler.
20.yy başlarında bulaşıcı hastalıklarının kontrolü‚ hastalıkların yapısındaki değişiklikler‚ ölüm nedenlerinin farklılaşması ve hastanede kalmanın yüksek maliyetlere neden olması aile hekimliğini gündeme getirdi.
Başta İngiltere‚ Almanya gibi batı Avrupa ülkeleri ile Amerika Birleşik Devletleri‚ Kanada ve Japonya gibi gelişmiş ülkeler ve hatta gelişmekte olan ülkelerde birinci basamak sağlık hizmetlerinin sunumu için aile hekimleri yetiştirmeye başladılar.
Aile Hekimliği / Genel Aile Pratisyenlik adlarıyla anılan‚ mezuniyet sonrası ortalama 3 yıllık eğitimi gerektiren birinci basamak uzmanlığı bu şekilde gelişti. Bugün ise dünyanın birçok ülkesinde farklı finansman modelleriyle birlikte uygulanmaktadır. Aile Hekimliğine Afrika’daki birkaç ülke dışında tüm dünya ülkeleri hemen hemen geçti.
TÜRKİYE’DE AİLE HEKİMLİĞİ
Ülkemizde 2002 yılından beri “Sağlıkta Dönüşüm” adı altında bir reform süreci sürmektedir. Bu çerçevede sahada çalışan tabiplerin “Aile Doktoru”na dönüştürme çalışmaları çerçevesinde uyum eğitimleri verilmektedir. 2006 itibari ile Türkiye’de Aile Hekimliği Anabilim Dalı kurulmuş olan tıp fakültelerinin sayısı 36’dır. Şu anda 58 ilde aile hekimliği uygulanmaktadır. Sağlık ocağı sisteminde coğrafi tabana dayalı hizmet tüm hekimlerce tüm bağlı bölgeye verilmekteydi. Şimdi ise her hekim belli nüfusa hizmet verecek yani kişi sağlık birimine her gelişinde aynı hekime başvuracak hekim hastasını hasta hekimini bilip tanıyacak bağlı nüfusuna koruyucu ve tedavi edici birinci basamak sağlık hizmeti tek hekim tarafından verilecek. 2010 sonu itibarıyla tüm Türkiye genelinde Aile hekimliğine geçildiğinde 23.000 civarından bir aile hekimi hizmet veriyor olacak. Ankara’da bin 158 aile hekimi hizmet veriyor. İstanbul’da 3 bin 500 civarında aile hekimi olacak.
NEDİR AİLE HEKİMLİĞİ?
Aile Hekimliği‚ çocuk‚ genç ve yaşlı tüm bireylere hem koruyucu hem de tedavi edici sağlık hizmetleri sunan bir tıp uzmanlık dalı olarak tanımlanıyor. Aile Hekimleri‚ İç Hastalıkları‚ Kadın Hastalıkları – Doğum‚ Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları‚ Genel Cerrahi‚ Psikiyatride belirli sürelerde rotasyon yaparak temel hastalıkların önlenmesi ve tedavisindeki bilgileri edinirken aile hekimliğine özgün yaklaşımları da öğrenerek ve içselleştirerek mezuniyet sonrası eğitimlerini tamamlarlar ve uzman hekimler olarak sağlık bakım ekipleri içinde yerlerini alırlar. Aile Hekimliği‚ hastalarında yaş‚ cinsiyet‚ organ ya da sistem ayırımı yapmaz‚ eğitimi dâhilindeki tüm hastalara hizmet verir.
AİLE HEKİMLİĞİ SADECE TEDAVİ DEĞİLDİR
Dünya Sağlık Örgütünün verilerine göre aile hekimleri kendilerine yapılan başvuruların yüzde 80 – 90′ına sorunun niteliğinden bağımsız olarak kesin çözüm getirebilmektedirler. Aile hekimleri hastalarını sadece tedavi etmez‚ onları hastalanmadan önce korumaya çalışır. Bu amaçla kişiye yönelik koruyucu hizmetler içinde aşılama‚ yaşam tarzı değişiklikleri için danışmanlık yapma‚ bebek ve çocuk izlemi‚ gebe izlemi‚ aile planlaması hizmetlerini sunar. Salgın ve bulaşıcı hastalıklar varlığında aile bireylerini bilgilendirir ve koruyucu önlemlerin alınmasını sağlarken çevre sağlığı için gerekli önlemlerin alınması için yerel yönetimlerle işbirliği yapar‚ diğer tıp branşlarıyla ortak olarak toplumun sağlığını koruma çalışmalarına aktif olarak katılır. Koruyucu hekimlik aile hekimliğinde önemli bir yer tutar. Toplumsal ve bireysel sağlığı geliştirme çalışmaları içinde yaşlı sağlığı ve bakımı‚ seyahat tıbbı ve sporcu sağlığı ile ilgili sorunlar da aile hekimlerinin ilgilendiği konular arasındadır.
SORUMLULUK ALANI ÇOK GENİŞ
Aile hekimi hastalarının fark etmedikleri‚ şikâyet etmedikleri sağlık sorunlarından da sorumludur. Hastalarını bilgilendirir‚ gerekli sağlık kontrollerini yaparak hastalıkları erken dönemde yakalamaya çalışır‚ hastalıklara karşı alınabilecek önlemleri uygular. Koruyucu hekimlik aile hekimliğinde önemli bir yer tutar. Hastalık ve sağlık konularına fiziksel‚ ruhsal ve sosyal faktörleri de dikkate alarak yaklaşır.
Aile hekimliği önemlidir çünkü sağlık hizmetini aile bireylerinin tümüne birden sunar. Sağlığın sadece hastalık ve sakatlıkların olmayışı değil‚ sosyal yönden de tam bir iyilik hali içinde olma durumu olduğunu dikkate alarak hizmeti sunar. Sağlık ile ilgili sorunlarda ailelere danışmanlık yapar ve yol gösterir.
AİLE HEKİMLİĞİNDEN FAYDALANMAK İÇİN SAĞLIK GÜVENCESİ GEREKMİYOR
Herkes aile hekimliği hizmetlerinden ücretsiz yararlanabilir. Aile Hekimliği uygulamasında sağlık güvencesi aranmamaktadır. Aile hekimliği hizmeti ücretsiz olup‚ sadece kimlik ile muayene olunabilir. Aile hekimliği uygulamaları (muayene‚ tahlil‚ film‚ aşı enjeksiyon pansuman v.s.) tamamıyla ücretsizdir. Sosyal güvence aranmaksızın tüm işlemleriniz aile hekiminiz tarafından gerçekleştirilecektir. Tercih ettiği aile hekimine ya da toplum sağlığı merkezine müracaat etmesi yeterlidir. Kişiler hekim seçme özgürlüğü kapsamında istediği aile hekimini seçebilecektir. Çocuklar ebeveynlerinin uygun gördüğü aile hekimine kaydolacaktır.
Detaylı bilgiler için: http://www.ailehekimligi.gov.tr/index.php sitesine başvurulabilir.
EN AZ 3 BİN 500 KİŞİYE BİR DOKTOR
Ne kadar aile hekimine ihtiyaç olduğunu her ilde valilik ve bakanlık birlikte belirliyor. 3 bin 500 kişiye bir doktor düşmesi öngörülüyor. Ve aile hekimliği ile ilgili bilinmesi gereken diğer detaylar ise şöyle:
• En az bir hekim ve bir sağlık elemanı bir birim açabiliyor. Birden fazla hekimin bir arada merkez açması da mümkün olabiliyor.
• İl dışında ikamet edip aile hekimine başvuran hastalar “misafir hasta” olarak bakılacak.
• Doktorların çalışma koşulları: Aile Hekimliği Pilot Uygulaması Kapsamında Sağlık Bakanlığınca Çalıştırılan Personele Yapılacak Ödemeler ve Sözleşme Şartları Hakkında Yönetmelik’e göre‚ sözleşmeli hekimler çalıştırılacak. Sözleşmeler yıllık yapılacak.
• İzin süresi yılda 30 gün. İzin sırasında hekim yerine bakacak geçici hekim bulmak zorunda.
• Kayıtlı hasta sayısı iki aydan fazla süreyle bin (1000)’in altına düşerse‚ başka iş yaparsa‚ gerekçesiz 10 günden uzun işinden ayrılırsa sözleşme sona eriyor.
• Hekimlerin gelirini kayıtlı hasta sayısı ve hastaneye yaptıkları sevk sayısı belirliyor. Bin kayıtlı hasta için aile hekimliği uzmanına 2 bin‚ diğerlerine bin 500 TL ödeniyor. Bin-4 bin kayıtşlı hasta için‚ kayıt başına 1 TL ödeniyor. Ayrıca hekimlere sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeyi ödemesi yapılıyor. Merkezin kira‚ su‚ elektrik‚ tıbbi malzeme sarfiyatı‚ temizlik gibi giderleri için tavan ücreti aşmayacak şekilde ödeme yapılıyor.
• Hekimler hastalara yaptırdıkları tetkiklerin ücretini de belgeleyerek alıyor.
• Sevk oranı arttıkça ve‚ gebe takibi gibi uygulamaların oranı azaldıkça hekimlerin maaşından kesinti yapılıyor. Merkezlerde sözleşmeli istihdam edilecek sağlık elemanları için de benzer bir skala var.
AİLE HEKİMİNİ DEĞİŞTİRMEK MÜMKÜN
Devlet tarafından belirlenen ‘aile hekiminizi’ beğenmediğiniz takdirde değiştirme hakkına sahipsiniz. Sadece ilk üç ay beklemek şartıyla… Aile hekimleri izin aldıklarında yerlerinde aynı ASM’deki hekimler bakacak. Eğer başka hekim yoksa toplum sağlığından bir hekim görevlendirilerek hizmetin aksamaması sağlanacak.
İSTANBUL’UN SAĞLIK HARİTASI ÇIKARILACAK
İstanbul’da kaç tane kronik hasta var‚ kaç tane yatalak hasta var‚ kaç diyabetli var‚ kaç çocuğun aşısı yapılmış‚ kaç gebenin takibi yapılmış? Bütün bunlar aslında devletin hep merak ettiği ama bir türlü tam toplayamadığı verilerdir. Çünkü bir hasta bir gün sağlık ocağına gider başka gün özel hastaneye‚ ismi farklı kaydedilir vs. Hedef nüfus belirleyip hekime bunların kayıtları zorunlu kılındığında en fazla bir yıl içinde bütün bu veriler bizim elimizde olacak. Yılın sonunda sağlık haritamız ortaya çıkacak.
ARTIK RAPOR İÇİN HASTANEYE GİDİLMEYECEK
Vatandaş temel ihtiyaçlarının yüzde 90’ını artık ASM’lerde çözecek. Çünkü vatandaş artık tanıdığı‚ kendi hastalığını soran‚ samimi ortamı tercih etmeye başlayacak. Zorunlu olmadıkça hastanelere gitmeyecek‚ dolayısıyla hastanelerde basit bir rapor için yapılacak işlemler ASM’lerde yapılacak.